Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Jak interpretować wyniki funduszy

 

Część 2 - Zmienność


Zmienność/Ryzyko
Zauważyłeś coś nowego w  tabeli 2 z pierwszej części tekstu? Coś co Cię zaniepokoiło? To znaki „minus” przed wartościami, czyli informacja o tym, że fundusze straciły na wartości. Zaskakujące? Czasami gdy rozmawia się z inwestorami, którzy zainwestowali na rynkach podczas silnej hossy odnosi się wrażenie, że zupełnie nie przyjmowali do wiadomości, że ich inwestycja – nie ma znaczenia, czy akcje, czy fundusze – może przynieść straty.
Co więcej na rynkach bywają okresy, gdy bardzo trudno zarobić jest pieniądze i taka sytuacja może trwać miesiącami, a nawet latami. Dlatego bardzo często powtarza się, że inwestycja w fundusz powinna być traktowana jako wieloletnia. Gdy polski rynek akcji osiągnął szczyt w 1994 roku osiągniecie nowego rekordu zajęło mu ponad 6 lat. Podobnie było po szczycie w 2000 roku (hossa internetowa) – nowe rekordy pojawiły się dopiero po czterech latach. Pod koniec 2012 roku nadal niepokonany jest ostatni szczyt z 2007 roku. Oznacza to, że wyjątkowy pechowiec, który kupi fundusze w szczycie hossy może czekać wiele lat na odrobienie strat.
Dlatego często podkreśla się znaczenie systematycznych wpłat – żeby zminimalizować ryzyko zostania pechowcem. Ta rada ma szczególne znaczenie dla osób, które nie mają czasu analizować rynku, cykli koniunkturalnych i zastanawiać się nad tym czy już jest koniec hossy, czy bessy – patrz strategia uśredniania.

Zanim przejdziemy do oceny jak bardzo mogą stracić fundusze w czasach dekoniunktury, spróbujmy zastanowić się na jakie wahania wartości jednostek możesz być narażony. Do tej pory omówiliśmy średnioroczną stopę zwrotu, więc teraz zajmijmy się jeszcze przez chwilę tą średnią.
W Bossafund znajdziesz parametr określany jako zmienność (miesięczna lub roczna). Jest on liczony jako odchylenie standardowe stóp zwrotu. Tak wiemy, większość osób nie lubi pojęć zbyt matematycznych, więc powiedzmy prościej. Ta miara pokazuje jak bardzo mogą oddalać się wyniki danego funduszu od swoje średniej (w skali miesiąca lub roku). Im wyższa zmienność, tym większe możliwe wahania wartości jednostek uczestnictwa.  Do Ciebie należy ocena, czy akceptujesz dane wartości, czy też nie. Po raz kolejny musimy to przypomnieć – zmienność liczona jest na podstawie danych historycznych, co oznacza, że tak było w przeszłości. Im dłuższa historia funduszu tym większa szansa na to, że zmienność pokazuje w dużym przybliżeniu to co może się wydarzyć. Ale nie można kategorycznie powiedzieć, że zmienność danego funduszu nie będzie większa.

Spójrz na kolejną tabelę. Przedstawia wyniki funduszy należących do tego samego towarzystwa  różniące się jednak style inwestowania Mamy fundusz agresywny (Akcji Z), inwestujący w papiery dłużne (Obligacji) i w bardzo bezpieczne lokaty (Pieniężny).
 

Tabela 3

  Roczna zmienność Średnioroczna stopa zwrotu (10 lat)
TFI  fundusz Akcji Z 19.95% +11.58%
TFI fundusz obligacji 2.88% +4.55%
TFI fundusz pieniężny 0.94% +4.36

Różnią się one nie tylko stopami zwrotu – najbardziej agresywny, w ciągu ostatnich 10 lat przyniósł najwyższy zysk, ale różnią się też zmiennością.

Jak ową zmienność ocenić? Żeby nie zanudzać się pojęciami ze statystyki powiedzmy tylko, że uznaje się, że jeśli jakieś wartości leżą nie dalej niż dwa odchylenia standardowe (pamiętasz, to miara naszej zmienności) od średniej, to oznacza – w pewnym przybliżeniu –wyniki w 95.5% przypadków znajdą się w takim właśnie przedziale.

Średnioroczna stopa zwrotu w ostatnich 10 latach funduszu pieniężnego wynosi 4.36% (dane na październik 2012). Zmienność roczna to 0.94%. Odejmijmy od stopy zwrotu dwukrotną zmienność i dodajmy dwukrotną zmienność.
Widzisz zrobił nam się przedział 2.48% - 6.24%

Tabela 4

-2 zmienność -1 zmienność Śr. Stopa zwr +1 zmienność +2 zmieność
2.48% 3.42% 4.36% 5.30% 6.24%

Co to oznacza? Możemy powiedzieć, że na podstawie dotychczasowych wyników funduszu roczna stopa zwrotu powinna się z 95.5 procentową pewnością mieścić w zakresie między 2.5 a 6.3 procent rocznie. Jeśli zmienność będzie wysoka to ten przedział stanie się coraz szerszy – może się nawet zdarzyć, że obejmie wartości ujemne. Fundusz pieniężny jest bardzo stabilnym funduszem (ale daje niewielkie zyski). Zerknijmy w takim razie na fundusz akcji. Osiągał średniorocznie +11,58 procent, niestety przy zmienności rocznej 19,95%.

Tabela 5

-2 zmienność -1 zmienność Śr. Stopa zwr +1 zmienność +2 zmieność
-28.32% -8.37% 11.58% 31.53% 51.48%

Krótko mówiąc nie powinieneś liczyć, że ten konkretny fundusz będzie ZAWSZE – rok w rok zarabiał po 11.58%, ale raczej licz się z tym, że jego wyniki mogą być w pewnym przedziale. Z jednej strony znajdą się lata, w których zysk może wynieść fenomenalne 51.5% ! A z drugiej w niektórych latach strata może być nawet 28.3%.

Te dwie wartości mówią bardzo dużo o tym co możesz oczekiwać, Twoją rolą jest odpowiedzieć sobie na pytanie – czy jestem w stanie zaakceptować niemal 30 procentową stratę, w nadziei na to, że w długim okresie średniorocznie będę zarabiał około 11.5 procent. Przy czym czasem w bonusowych latach zyskam nawet 51.5 procent?

Jeśli nie chcesz znaleźć się w świecie wartości ujemnych prawdopodobnie będziesz musiał koncentrować się na funduszach cechujących się niską zmiennością.

W Bossafund możesz znaleźć również wartość średniomiesięcznej stopy zwrotu, oraz średniomiesięcznej zmienności. Zasady interpretacji tych danych są identyczne jak powyżej, tylko oznaczają, jakich zmian powinieneś się spodziewać w skali miesiąca.

Procentowe miesięczne stopy zwrotu
Nigdy nie zapominaj, że średnie wyniki to dużo uproszczeń. Dlatego zawsze warto spojrzeć na całościową tabelę wyników funduszu, pokazującą miesięczne stopy zwrotu.
Poniżej wyniki ostatniego z omawianych funduszy – Fundusz Akcji Z

Diagram 2


 

Zobacz – średniorocznie fundusz przynosił od początku swojego istnienia 7 procent, ale…. w niektórych latach zysk wynosił nawet ponad 40 procent, ale w niektórych tracił ponad 20 procent, a w najgorszym – 2008 – strata przekroczyła również ponad 40 procent.
Musisz zapamiętać, że wraz z potencjałem zysków zawsze wiąże się ryzyko.

Jak widzisz fundusz akcji Z stracił w 2008 roku ponad 42 procent. Z wyników średnich wynikało, że jego roczne wyniki powinny oscylować w obszarze -28.3 % : + 51.5%. Tak jak jednak napisaliśmy – ten obszar mówi, że z 95.5 procentową pewnością wyniki znajdą się w tej strefie. Ale nie oznacza to, że nie może być gorzej. Choć należy liczyć się z tym, że będą to sytuacje wyjątkowe. Wyjątkowo rzadkie i wyjątkowo bolesne.

Najważniejsza przy ocenie historycznych wyników będzie odpowiedź na pytanie – czy jestem gotów na takie zachowanie funduszu w przyszłości? Czy podejmowane ryzyko faktycznie jestem w stanie zaakceptować. Jeśli nie – należy poszukać funduszu, który mniej jest podatny na wahania wartości jednostki uczestnictwa, czyli prawdopodobnie będzie to zupełnie inna grupa funduszy – zamiast akcji np. mieszane, obligacji lub pieniężne.
Dlaczego inwestycje w fundusze mają sens w długim terminie?

W karcie funduszu umieściliśmy jeszcze jedno wizualne przedstawienie wyników osiąganych przez fundusz – kroczące stopy zwrotu w wybranych okresach. Oznaczają one, jakie wyniki osiągał fundusz w zadanym okresie, czyli krocząca stopa zwrotu z 12 miesięcy, pokazuje jakie dany fundusz osiągał zyski w KAŻDYM okresie dwunastomiesięcznym. Z kolei stopa zwrotu z 3 lat pokazuje, jakie mogły być wyniki w KAŻDYM okresie trzyletnim. Czyli nie zajmujemy się wyłącznie okresem od stycznia do grudnia, ale pokazujemy każdą możliwość.
Tak wygląda to zestawienie dla omawianego cały czas funduszu akcji (Z)

Diagram 3


 

Przeanalizujmy po kolei. Po najechaniu na odpowiedni wykres w karcie funduszu – wyświetliłyby się odpowiednie wartości. My zestawimy je w tabeli.

Tabela 6

  Wynik najlepszy Wynik najgorszy Wynik średni
Krocząca s.z. (12 miesięcy) 79.65% -46.89 % +11.43%
Krocząca s.z. (3 lata) 169.79% -36.31% +41.93%
Krocząca s.z. (5 lat) 352.96% -42.97% +91.91%
Krocząca s.z. (10 lat) 336.73% +96.91% +191.74%

Spójrz jak długość inwestycji i moment może drastycznie wpłynąć na wyniki. Wyjątkowy szczęściarz inwestujący w ten fundusz w pewnym dwunastomiesięcznym okresie (kończącym się w lutym 2000) mógł zarobić aż 79.65%. Z kolei największy pechowiec (inwestycja od października 2007 do października 2008) tracił 46.89%. Średni wynik z dwunastomiesięcznych stóp zwrotu to 11.43 procent. To kolejna średnia – nie należy jej mylić ze średnioroczną stopą zwrotu. Pokazuje ona, ile średnio można było zarobić w losowo wybranym 12 miesięcznym okresie, inwestując w wybrany fundusz.

Zobacz jak wyglądają dłuższe okresy – średnie wyniki są imponujące:

  • W okresie trzyletnim +41.9%
  • W okresie pięcioletnim +91.9%
  • W okresie dziesięcioletnim +191.7%


Z wyjątkiem okresu dziesięcioletniego wyjątkowi pechowcy mogli trafić okresy (3 oraz 5 letnie), gdzie straty wynosiły ponad 35 procent. Ktoś się zapyta, jak to się ma do stwierdzenia, że w długim okresie inwestowanie w fundusze przynosi zyski? Wygląda na to, że okres 3 czy 5 letni nie jest okresem wystarczająco długim. Dopiero w perspektywie 10 lat najgorszy wynik jest dodatni i wynosi +96.91%.
Wiesz ile wynosi to średniorocznie? Dokładnie 7.01%. Niemal dokładnie tyle samo ile w tabeli 1 fundusz Z – bo to właśnie ten fundusz.


Zobacz również:

Część 1 - Zyski

Część 3 - Ryzyko straty

podziel się: poleć stronę